Weet je wat jij later moet doen?

Ook 9292ov.nl maakt fouten en dus loop ik door de ijskoude wind terug naar de vorige halte. Ik heb de gewoonte om ter plekke op mijn telefoon op te zoeken waar ik moet zijn. Het bleek dat ik had moeten uitstappen bij de halte waarvan ik dacht: ‘je zal hier maar moeten uitstappen.’
Het is voor het eerst dat ik in Amsterdam IJburg ben. Dat mag slecht heten, want mijn broertje woont hier alweer een jaar. En ook vandaag ga ik niet op bezoek. Vandaag ga ik naar opnames voor een programma met Frank Evenblij. ‘Met spoed gezocht,’ stond er in het mailtje, en dat ik een maaltijd zou krijgen. Eten, daar doe ik het voor.

Het programma wordt opgenomen in Blijburg. Het blijkt een soort gecommercialiseerde krakersenclave te zijn, een strandhut met tapbier. Ik loop er eerst een rondje om. Aan de achterkant vraagt een vrouw of ik iets zoek. Ik noem de naam van het castingbureau. ‘Ja, kom maar mee,’ zegt ze en ze gaat een deur binnen. Ik schud wat handen en neem plaats in een hoek met banken en een haardvuur onder een omgekeerde trechter. Ik pak een boek. Figurantenwerk is wachtwerk.

Na een tijdje spreekt de jongen naast me me aan. Hij doet dit vaker. We hebben het over zijn filmcarrière. Daarbij noemt hij namen waar ik nooit van gehoord heb. ‘Die ken ik persoonlijk,’ zegt hij dan.
Als hij vraagt wat ik doe, zeg ik dat ik Nederlands studeer. Ik verwacht dat hij begint over lesgeven, zoals altijd, maar dat blijft uit. ‘Wat kan je daarmee dan?’
‘Nou, veel mensen denken dat je dan leraar Nederlands wordt,’ begin ik, ‘maar dat hoeft dus helemaal niet.’ Ik zie aan zijn gezicht dat hij geen flauw idee heeft. ‘Ik schrijf veel,’ zeg ik dan maar.
‘Dat is superlastig!’ weet hij. Hij begint een verhaal over zijn oom, die ook schrijver is. Iedereen weet wat er in de Tweede Wereldoorlog gebeurd is, maar niemand weet wat er toen gebeurd is in Suriname. Ik beaam dat. Hij vertelt over een gezonken schip een Surinaamse baai.
‘Maar schrijven is superlastig,’ zegt hij weer. ‘Als schrijver moet je precies uitzoeken hoe iets is gebeurd, voordat je het op kan schrijven.’ Als ik dat nuanceer walst hij vrolijk door op andere dingen.
Op een gegeven moment gaat het over taal. ‘Eén wereldtaal, dat zou handig zijn,’ stelt hij. Ik bega de fout om daarop in te gaan en uit te leggen waarom dat eigenlijk nooit gaat gebeuren. Het is onbegonnen werk.
Als ik een paar onderwerpen later uiteindelijk een punt maak roept hij dat hij het zó heeft geleerd op school, op een manier alsof ik hem persoonlijk heb aangevallen. Daarna probeer ik het gesprek maar een beetje dood te laten bloeden.

‘Maar jij studeert Nederlands hè?’
‘Ja.’
‘Weet je wat je dan moet doen? Dat is ook wel heel belangrijk. Van die kaarten, hoe heten die? Wenskaarten! Wat daar op staat, van “Beterschap” enzo. Daar moet je best goed over nadenken hoor.’
Het duurde nog lang voordat de opnames begonnen.

Dit zine heet Hofman I & II en bevat dus twee teksten over Hofman. Het lijkt er dan ook een beetje op dat er nog een Hofman III aankomt en misschien nog wel meer. Wij weten het ook niet. Tijd zal het leren. Bestel eerst deze maar.

Verder is er op de avond namelijk genoeg poëzie om het op te vullen: van ons aller Johan Roos, tot aan campusdichter Joep aan den Boom. Johan en ik willen daar een zine lanceren, dus ik stel voor dat jullie allemaal komen kijken. Café Otis, woensdag 25 januari, vanaf een uur of 21:30. Voor het luttele bedrag van € 7,50, dat wel.

With literature you always get something you didn’t asked for. So, first of all this isn’t poetry and maybe not even a story prose. Secondly, it’s in Dutch, with just a few English words in it, but I can translate, if you want, afterwards. And thirth: it’s not all about Brazil, but also about my holiday. It just is that way, I’m afraid.

Goed, daar gaan we dan.

Gister stond ik op in Stockholm. Ik weet niet of u ooit in Stockholm geweest bent. Dat geeft niet, ik ben ook nooit in Brazilië geweest. Wat u moet weten is: Stockholm is eigenlijk gewoon één grote IKEA.

Ik ben nooit in Brazilië geweest, maar in het hostel in Stockholm ontmoette ik een man met een groen vest met de Braziliaanse vlag erop. ‘Are you from Brazil?’ vroeg ik hem. ‘No no no,’ zei hij, ‘I’m from the US, California.’ Hij vertelde dat alle Europeanen naar Florida gaan voor het weer, maar dat er eigenlijk niets aan was. ‘Go see New York and San Francisco,’ drukte hij me op het hart. Als derde raadde hij het zuiden van Californië aan. ‘LA could be very big and busy. San Diego is much more relaxed.’

Stockholm is eigenlijk gewoon een grote IKEA. Het is niet dat je overal Zweedse balletjes kan kopen, het is dat alles nieuw is. Het is het ideale plaatje. De mensen die over straat lopen zijn rijk en goed opgeleid. De gebouwen zijn nieuw, de winkels duur, maar iedereen koopt er vanalles.

Een geleerde zei: we hoeven ons niet zo’n zorgen te maken over het Amazoneregenwoud, het is de Braziliaanse savanne. De biodiversiteit in de savanne is veel hoger dan die van de Amazone. Er wonen dus vrij veel dezelfde beesten in de Amazone. Daar kunnen we dan best wat van missen.

Een tijdje terug ben ik verhuisd. Eerst had ik een studentenkamertje. Nu heb ik een studentenkamertje met een eigen keuken en douche. Dit is mijn eerste echte huis. Ik ging naar de IKEA en kocht pannen. Ik kocht een eettafeltje met twee stoelen. Ik kocht een nachtkastje, een tandenborstelhouder, een BILLY en een bestekset. Alles om een eigen huis te hebben.

‘Jullie moeten niet zo blijven zitten,’ roept een samba-kenner. Jullie moeten dansen. Dansen. Zoals Brazilianen dansen. Niet kijken naar de ander. Kom dansen, dansen!’
Maar het blijft stil. De Nederlanders blijven kijken. So You Think You Can Dance is niet voor niets een tv-programma, geen feest op het Museumplein.

IKEA is een grote verzameling meubels in een blauw-geel gebouw. Maar bovenal is IKEA een manier van leven. Niet er mensen zijn die dat leven ook daadwerkelijk leven. De IKEA way of life bestaat eigenlijk vooral in de catalogus, in de showroom en in de spreuk ‘Design voor iedereen’.

Niet iedereen in Brazilië houdt van voetbal. De biodiversiteit is veel groter. Het is gewoon dat Brazilië pas bekend werd toen ze voelbalbekers begonnen te winnen. In Zweden, van Zweden, nota bene. Inmiddels is Brazilië goed in het bouwen van grote stadions. -tungding- ‘Nästä, Stadion.’ Alles mooi, alles nieuw.

Stockholm is een grote IKEA. Alles is nieuw en iedereen is rijk, slim en mooi. Uiteindelijk is dat waar iedereen heen wil. Naar de IKEA. Maar die zitten nog niet in Brazilië. Dat is de laatst stap die Brazilië nog moet zetten. Beetje groen weg, laat maar komen.

1
In Denemarken riep ik steeds dat zij tenminste wisten wat ze met sneeuw aan moeten. Ze graven een pad en leggen alle sneeuw op een lange dijk naast dat pad. Over elke stoep loopt zo’n paadje. Alle wegen zijn sowieso ijsvrij. Ze weten dat het komt, dus ze zorgen gewoon dat ze er tegen kunnen.

Zo weten de Zweden ook wat ze moeten doen met de nacht. De dagen beginnen weer langer te worden, maar nog steeds begint het hier al om vier uur te schemeren. Maar geeft dat? Nee. De Zweden stoken de kachel op en buiten zijn de grote pleinen van Stockholm verlicht. In combinatie met de moderne architectuur met veel glas ziet dat er schitterend uit. En niet alleen omdat er zo groot SEB op die gebouwen staat.

2
Vandaag zag ik een Chinees bij een vuilnisbak stoppen. Hij haalde een papiertje uit zijn zak en rochelde daarop. Daarna gooide hij het papiertje in de vuilnisbak. Zweedse integratie, jawel.

3
Het hostel is deels boven de grond en deels onder de grond. Je moet er je schoenen uit, ‘a Swedish custom!’ en je kan je schoenen achterlaten in een EXPEDIT. In het hart van het hostel, waar alle kamers omheen liggen, staan vier Macs op een tafel, met daaromheen houten banken aan de muur, met kussens erop. Een Duitser zit onafgebroken te bellen met thuis. Franse meisjes giebelen en kloppen af en toe op de deur van de wc.

4
Met ongeveer dezelfde verschijningsdichtheid van bij ons de letters ING staat er hier in Stockholm op alle gebouwen SEB. Een waar welkom.

In Nederland heb je best vaak dat de pinautomaten eigenlijk veel te laag hangen, waardoor ik niet goed kan zien wat voor pincode ik nou sta in te toetsen. Dan sta ik een beetje tegen het logo van de bank aan te kijken en moet ik bukken om dar onderdoor te komen.

De SEB heeft daar uiteraard aan gedacht. In Södermalm kwam ik een automaat tegen die op mijn hoogte hing. Ik wachtte even tot de mensen voorbij waren gelopen en nam snel een foto:

Het nare is echter dat de hoogte van het ding niet écht te zien is zolang er geen mensen naast staan. Daarom heb ik ook maar even op Google Streetview gekeken. En zie daar: een arme huisvrouw, op haar tenen voor de SEB.

5
Vandaag probeerde ik naar de universiteit te gaan. Helaas kwam ik niet verder dan de Technische Hogeschool, er was iets mis met spår enzo. Even wilde ik nog met de bus verder, maar dan zou ik straks misschien aan de andere kant van de versperring vast komen te zitten. Toen ben ik maar weer teruggegaan, op weg naar het Nationaal Museum. Ook die reis was niet zonder slag of stoot. Voor zover ik het verstond liep er een hond op het spoor en even later moest ik omlopen door een Ethiopische demonstratie.

6
Eigenlijk snap je de slagzin van Wasa pas echt als je weet hoe de koninklijke familie van Zweden heet. Je bent wat je eet, zeggen ze, maar ik denk dan vooral aan wazig. Het kroontje zou je dan genoeg op weg moeten helpen, maar dat was mij nog niet gelukt.

7
Vandaag ben ik om uit te rusten naar het eindpunt van een metrolijn gegaan. Ik heb nu toch een 24-uurskaart. Ik doe dat wel vaker, zodat je ook iets van het echte leven te weten komt. Het stadscentrum geeft toch vaak meer een sprookje weer, dat van het oude, dat van het rijke, dat van de metropool.

Op het eindpunt vond ik flatjes. Schattig rood, maar allemaal hetzelfde. Er stond een supermarktje met goedkope maar exotische producten. De mensen die er liepen waren geen prototypische blonde Zweden. Er werd een meisje gevolgd. Op het metrostation sprong er iemand behendig over het hekje een.

Het was nogal een reis om hier te komen (denkt u aan de trein naar Eindhoven, de bus naar het vliegveld, het vliegen en dan vooral de anderhalf uur in de Zweedse bus) en het is hier ook wel koud (-1°, stuifsneeuw, ach), toch vind ik de reis nu al geslaagd. Stockholm is namelijk, zoals Linda iedereen een half jaar heeft proberen te vertellen, een hele gave stad.

Waar ik Amsterdam altijd een afgeragd stukje Nederland vind, ziet Stockholm er super gelikt uit. Dat belooft wat voor de rest van Zweden, zou je zeggen. Alles is stijlvol ingericht en goed onderhouden.

Tenminste, bij nacht. Toen ik om 17:00 uur landde was het pikkedonker en zodoende heb ik nog geen idee van deze stad bij daglicht. Dat komt morgenochtend wel, al vraag ik me af hoe laat. U hoort van mij!

De Smarties, dat zijn die kleine snoepjes voor kinderen. Vroeger schijnen ze ook populair geweest te zijn onder de tieners, maar tegenwoordig eten die alleen nog maar M&M’s. Smarties moeten het vooral hebben van kinderen, zoals ook blijkt uit de opmaak van hun site.

Smarties hebben het sowieso al zwaar. Smarties worden namelijk steevast geassocieerd met kinderlokkers. ‘Je mag geen snoepjes aannemen van vreemden,’ zei men altijd, ‘een smartie kan zo een slaappilletje zijn.’ (Kinderkamporganisatoren maken overigens dankbaar gebruik van deze gelijkenis op medicijnen. Een bekend medicijn tegen heimwee wordt gemaakt door alle paarse smarties uit een doosje te vissen, die in een potje te doen en ze dan uit te delen aan het kind dat er last van heeft.)

De doodsteek voor de reputatie van de smarties komt echter van een totaal andere hoek. Het betreft Mediasmarties, een website die ouders inlicht over de schadelijkheid van games en films. Dankzij hen worden de smarties nog meer geassocieerd met kwade invloeden op onze jeugd. Ouders zullen voortaan de bussen met smarties laten liggen. Dag Smarties.

Het is misschien niet heel erg een kerstverhaal. (Wout schreef ook verhalen die niet direct met kerst te maken hadden.) Wel heb ik het verhaal voorgedragen op het kerstfeest van de Nijmeegse neerlandici en heb ik het boekje dat ik ervan maakte opgestuurd naar iedereen die mij een kerstkaart stuurde. (Als je die wil ben je te laat, ze zijn op.)

Toen ik het vóór het kerstfeest voordroeg bij de Literaturjugend lag iedereen in een deuk. De neerlandici lachten wat minder en mijn familie lachte op eerste kerstdag helemaal niet. Bij de Literaturjugend beloofde ik er een audioversie van te maken – men wilde een IJsbrandstemmetje. Belofte maakt schuld, maar door het uitblijven van de lach bij het merendeel van de voordrachten gebruik ik bij de audioversie een gewone stem. Hier is het: